قسمت فوقانی پنجره و درهای بناهای تاریخی قوسی شکل و نیمدایره بود و توسط چوبهایی مانند شعاع دایره به چند قسمت تقسیم میشد که به آن چوبها چیلیک میگفتند. این لغت امروزه در بازیهای محلی چیلیک- چوماق و چیلیک- آغاج نیز کاربرد دارد. از همین رهگذر در زبان ترکی به وَتَر دایره، چیلله گفته میشود (فرهنگ کلمات هماهنگ، ص 734) و برای همین به زِه کمان که مانند وتری دو سر قوس را به هم وصل میکند، چیلله یا چلّهی کمان میگویند.در معانی اکثر کلمات هموزن چیلله، حرکت منزل به منزل و رسیدن به نهایت کشیدگی دیده میشود که برای مثال به سیلی یا کشیده در ترکی شیلله و سیلله گفته میشود. در بازیهای اگر قاب را وجب به وجب به دایره نزدیک کنند، به وجب آخر قیلله میگویند. بیلک (مچ پا و دست) و بعدها پیلک در ترکی به معنی محل پیوند خطوط قائمه و افقی است که همریشه آن، یعنی لغت پیلله (پلّه) نیز به مفهوم صعود منزل به منزل و نهایت اوج میباشد. به بزرگترین و درازترین دندان حیوانات نیز خیلله میگویند که بیشتر برای دندان گراز و عاج فیل بکار میرود.در گذشته دایرهای را که کره زمین به دور خورشید طی میکرد، به 12 بخش مساوی سی درجهای (مانند اعداد روی ساعت) تقسیم کرده و به هر یک از آنها «برج» و به مجموع آنها بروج فلکی میگفتند. این برجها به ترتیب حمل، ثور، جوزا، سرطان، اسد، سنبله، میزان، عقرب، قوس، جدی، دلو و حوت نام داشتند.چنانکه میبینید نام برج نهم یا همین آذرماه، قوس یا همان کمان بوده و آخرین شب آن که بلندترین شب سال و نهایت کشیدگی کمان میباشد، در میان ترکها به چیلله، چلهی کمان و چلّه برج قوس مشهور شده است و شصت روز بعد از چیلله یا همان برجهای جدی و دلو را به دو منطقه 40 درجه و 20 درجه تقسیم کرده و به آنها بؤیوک چیلله و

MƏNƏMÇox da öz elimdə, vətənimdəyəm,Yadlar əlində əzilən mənəm.Öz doğma dilimdə danışsam da mən,Dili xəncər ilə kəsilən mənəm.Süleyman Rüstəmə dərd olub vətən,Göz yaşı ələnib şeirlərindən.Rüstəm olmasaydı deyərdim ki, mən,Əli hər tərəfdən üzülən mənəm.Bilirəm, bilirsən nədir kəfənim,Qaranlıq gecədir aydın səhərim.Çap üzü görməyən söz incilərim,Taxçada yan - yana düzülən mənəm.Qan qardaşım deyir keçdin varından,Ah çəkdi baxdıqca öz diyarından.Zamanın eybəcər barmaqlarından,Babəkin al qanı süzülən mənəm. HAŞIM TƏRLAN + نوشته شده در شنبه دهم دی ۱۴۰۱ ساعت 18:38 توسط خاقان {xaqan}  |